A buyer of a flat, plot or shop from a builder or a development authority in Mohali can take a complaint to the Real Estate Regulatory Authority, Punjab, for a fee of ₹1,000. Claims for a refund or for interest on a delayed handover go to the Authority in Form M. Claims for compensation go to its adjudicating officer in Form N. Either side can then appeal to the Real Estate Appellate Tribunal in Chandigarh within 60 days.
The route matters because the Real Estate (Regulation and Development) Act, 2016 bars civil courts from hearing any matter the Authority, the adjudicating officer or the Tribunal is empowered to decide (Section 79). Filing in the wrong form, or asking for a remedy the law does not give, costs months.
Two forms, two officers
- Form M, to the Authority: for any breach of the Act, the Punjab rules or the regulations by a promoter, an allottee or an agent (Rule 36 of the Punjab State Real Estate (Regulation and Development) Rules, 2017). Fee: ₹1,000.
- Form N, to the adjudicating officer: for interest and compensation under Sections 12, 14, 18 and 19 of the Act (Rule 37). Fee: ₹1,000. The adjudicating officer must be a serving or former District Judge (Section 71).
- Payment: the 2017 rules asked for a demand draft or banker's cheque; a 2020 amendment, notified on 25 September 2020, changed this to online payment.
- Who decides what: in Newtech Promoters (2021), the Supreme Court held that refunds, interest on refunds, interest for delayed possession and penalties are for the Authority, and compensation is for the adjudicating officer.
Both forms can be downloaded from rera.punjab.gov.in, and the site's "File Complaint" link opens an account registration for filing online.
The steps, in order
1. Filing: the buyer files Form M or Form N with the documents relied on and pays ₹1,000.
2. Notice: the Authority sends the builder a notice setting out the alleged breach with copies of the documents. The builder replies within the time the notice fixes.
3. Hearings: dates are fixed and told to the buyer. If the builder admits the breach, the plea is recorded; if not, the builder is asked to explain and can be ordered to produce documents or evidence.
4. Order: the case is decided on the documents and submissions. A complaint with no breach found is dismissed with written reasons. A party who does not turn up can be heard in absence after the reasons are recorded.
5. Appeal: within 60 days of receiving a copy of the order, in Form L with a fee of ₹1,000, to the Real Estate Appellate Tribunal, Punjab, at SCO 95-98, Bank Square, Sector 17-B, Chandigarh (Section 44 and Rule 26). A late appeal can be admitted for sufficient cause.
6. Deposit before a builder's appeal: a promoter cannot appeal until it deposits at least 30% of the penalty, or the full amount payable to the buyer with interest and compensation (Section 43(5)). The Supreme Court upheld this condition in Newtech Promoters.
7. High Court: a further appeal lies within 60 days of the Tribunal's decision, only on the grounds in Section 100 of the Code of Civil Procedure (Section 58).

The time limits on paper
- Adjudicating officer: to decide a compensation claim within 60 days, and to record reasons in writing if it cannot (Section 71(2)).
- Tribunal: to try to decide an appeal within 60 days of receiving it (Section 44(5)).
- Authority: the rules fix no deadline for a Form M complaint; reply periods and hearing dates are set case by case.
These are targets, not guarantees. MA's earlier review of delayed-possession cases, linked below, looked at how long Punjab orders actually took.
Getting the money after an order
An order is only half the result. Under Section 40(1), interest, penalty or compensation a builder fails to pay can be recovered as arrears of land revenue, and Rule 25 lets the Authority, the adjudicating officer or the Tribunal send an order they cannot carry out to the principal civil court. Punjab RERA lists execution orders separately on its website.
The Tribune reported on 19 January 2026 how long this can take, in a case against GMADA itself:
- 2016: a 256 sq yd plot in Sector 83 Alpha is allotted
- 28 February 2025: the Authority issues directions against GMADA over a three-year delay in possession
- 14 October 2025: the allottee files for execution after GMADA does not pay
- January 2026: the Authority issues a recovery certificate for ₹25.89 lakh against GMADA's attached property
Complaints that fail
- Staying in the project limits the claim. Under Section 18, a buyer who stays in a delayed project gets interest for every month of delay until possession; compensation is for a buyer who withdraws. LiveLaw reported on 12 December 2025 that the adjudicating officer dismissed a Mohali flat buyer's further claim for rent, harassment and litigation costs on this ground, as interest had already been awarded.
- Private resales are outside the Act. On 30 June 2026 the Authority dismissed a complaint over a shop-cum-office site in Sunny Enclave, Sector 123, Kharar, because the seller was an individual, not a promoter, and the buyers were not allottees. An allegation of fraud did not change that.
- The interest rate is fixed by rule. The Punjab rules set interest at the State Bank of India's highest marginal cost of lending rate plus 2%.
Related reading
- Builder delayed possession in Mohali: what RERA Punjab awards and how long it takes
- Dera Bassi Flat Buyer Wins 9% Interest for 8-Year Delay
- Sector 111 Society Plot Buyer Wins Refund Over Delay
Sources: The sources we use are listed on our Editorial Sources page.
This article explains public rules for general information and is not legal advice. Forms, fees and procedures are as given in the Real Estate (Regulation and Development) Act, 2016, the Punjab rules of 2017 and their 2020 amendment, the Punjab RERA website, The Tribune (19 January 2026) and LiveLaw (12 December 2025 and 6 July 2026), all read on 18 November 2026. The Authority's current notices decide any case.
मोहाली में किसी बिल्डर या विकास प्राधिकरण से फ्लैट, प्लॉट या दुकान खरीदने वाला व्यक्ति ₹1,000 की फीस देकर रियल एस्टेट रेगुलेटरी अथॉरिटी, पंजाब में शिकायत कर सकता है। रिफंड या देरी से कब्जे पर ब्याज के दावे Form M में अथॉरिटी के पास जाते हैं। मुआवजे के दावे Form N में उसके निर्णायक अधिकारी (एडजुडिकेटिंग ऑफिसर) के पास जाते हैं। इसके बाद कोई भी पक्ष 60 दिन के भीतर चंडीगढ़ स्थित रियल एस्टेट अपीलीय ट्रिब्यूनल में अपील कर सकता है।
यह रास्ता इसलिए अहम है क्योंकि रियल एस्टेट (रेगुलेशन एंड डेवलपमेंट) एक्ट, 2016 सिविल अदालतों को ऐसे किसी भी मामले की सुनवाई से रोकता है जिसे तय करने का अधिकार अथॉरिटी, निर्णायक अधिकारी या ट्रिब्यूनल के पास है (धारा 79)। गलत फॉर्म में शिकायत करना, या ऐसा उपाय मांगना जो कानून देता ही नहीं, महीनों की देरी करा देता है।
दो फॉर्म, दो अधिकारी
- Form M, अथॉरिटी के पास: किसी प्रमोटर, आवंटी या एजेंट द्वारा एक्ट, पंजाब नियमों या विनियमों के किसी भी उल्लंघन के लिए (पंजाब स्टेट रियल एस्टेट (रेगुलेशन एंड डेवलपमेंट) रूल्स, 2017 का नियम 36)। फीस: ₹1,000।
- Form N, निर्णायक अधिकारी के पास: एक्ट की धारा 12, 14, 18 और 19 के तहत ब्याज और मुआवजे के लिए (नियम 37)। फीस: ₹1,000। निर्णायक अधिकारी का कार्यरत या पूर्व जिला जज होना जरूरी है (धारा 71)।
- भुगतान: 2017 के नियमों में डिमांड ड्राफ्ट या बैंकर्स चेक मांगा गया था; 25 सितंबर 2020 को अधिसूचित एक संशोधन ने इसे ऑनलाइन भुगतान में बदल दिया।
- कौन क्या तय करता है: Newtech Promoters (2021) मामले में सुप्रीम कोर्ट ने कहा कि रिफंड, रिफंड पर ब्याज, देरी से कब्जे पर ब्याज और जुर्माना अथॉरिटी तय करती है, और मुआवजा निर्णायक अधिकारी तय करता है।
दोनों फॉर्म rera.punjab.gov.in से डाउनलोड किए जा सकते हैं, और साइट का "File Complaint" लिंक ऑनलाइन शिकायत के लिए खाता पंजीकरण खोलता है।
कदम, क्रम से
1. शिकायत दर्ज करना: खरीदार जिन दस्तावेजों पर भरोसा करता है उनके साथ Form M या Form N भरता है और ₹1,000 का भुगतान करता है।
2. नोटिस: अथॉरिटी बिल्डर को कथित उल्लंघन और दस्तावेजों की प्रतियों के साथ नोटिस भेजती है। बिल्डर नोटिस में तय समय के भीतर जवाब देता है।
3. सुनवाई: तारीखें तय करके खरीदार को बताई जाती हैं। अगर बिल्डर उल्लंघन मान लेता है तो यह दर्ज किया जाता है; नहीं तो बिल्डर से स्पष्टीकरण मांगा जाता है और उसे दस्तावेज या सबूत पेश करने का आदेश दिया जा सकता है।
4. आदेश: मामला दस्तावेजों और दलीलों के आधार पर तय होता है। उल्लंघन न मिलने पर शिकायत लिखित कारणों के साथ खारिज होती है। जो पक्ष हाजिर नहीं होता, उसकी गैरमौजूदगी में कारण दर्ज करके सुनवाई हो सकती है।
5. अपील: आदेश की प्रति मिलने के 60 दिन के भीतर, ₹1,000 फीस के साथ Form L में, SCO 95-98, बैंक स्क्वेयर, सेक्टर 17-B, चंडीगढ़ स्थित रियल एस्टेट अपीलीय ट्रिब्यूनल, पंजाब में (धारा 44 और नियम 26)। पर्याप्त कारण होने पर देर से की गई अपील भी स्वीकार हो सकती है।
6. बिल्डर की अपील से पहले जमा राशि: प्रमोटर तब तक अपील नहीं कर सकता जब तक वह जुर्माने का कम से कम 30%, या खरीदार को देय पूरी राशि ब्याज और मुआवजे सहित, जमा न कर दे (धारा 43(5))। सुप्रीम कोर्ट ने Newtech Promoters मामले में यह शर्त सही ठहराई।
7. हाई कोर्ट: ट्रिब्यूनल के फैसले के 60 दिन के भीतर आगे की अपील हो सकती है, केवल सिविल प्रक्रिया संहिता की धारा 100 में दिए आधारों पर (धारा 58)।

कागज पर समय-सीमाएं
- निर्णायक अधिकारी: मुआवजे का दावा 60 दिन में तय करना, और ऐसा न हो पाए तो लिखित कारण दर्ज करना (धारा 71(2))।
- ट्रिब्यूनल: अपील मिलने के 60 दिन में उसे तय करने का प्रयास करना (धारा 44(5))।
- अथॉरिटी: नियम Form M शिकायत के लिए कोई समय-सीमा तय नहीं करते; जवाब की अवधि और सुनवाई की तारीखें हर मामले में अलग तय होती हैं।
ये लक्ष्य हैं, गारंटी नहीं। देरी से कब्जे के मामलों पर MA की पिछली समीक्षा, जिसका लिंक नीचे है, ने देखा था कि पंजाब के आदेशों में असल में कितना समय लगा।
आदेश के बाद पैसा पाना
आदेश केवल आधा नतीजा है। धारा 40(1) के तहत बिल्डर जो ब्याज, जुर्माना या मुआवजा नहीं चुकाता, वह भू-राजस्व के बकाये की तरह वसूला जा सकता है, और नियम 25 अथॉरिटी, निर्णायक अधिकारी या ट्रिब्यूनल को ऐसा आदेश, जिसे वे लागू न करा सकें, प्रधान सिविल अदालत को भेजने देता है। पंजाब RERA अपनी वेबसाइट पर निष्पादन (एग्जीक्यूशन) आदेश अलग से दिखाती है।
The Tribune ने 19 जनवरी 2026 को बताया कि इसमें कितना समय लग सकता है, खुद GMADA के खिलाफ एक मामले में:
- 2016: सेक्टर 83 अल्फा में 256 वर्ग गज का प्लॉट आवंटित
- 28 फरवरी 2025: कब्जे में तीन साल की देरी पर अथॉरिटी ने GMADA के खिलाफ निर्देश जारी किए
- 14 अक्टूबर 2025: GMADA के भुगतान न करने पर आवंटी ने निष्पादन के लिए अर्जी दी
- जनवरी 2026: अथॉरिटी ने GMADA की कुर्क संपत्ति के खिलाफ ₹25.89 लाख का रिकवरी सर्टिफिकेट जारी किया
जो शिकायतें नाकाम रहती हैं
- प्रोजेक्ट में बने रहने से दावा सीमित होता है। धारा 18 के तहत देरी वाले प्रोजेक्ट में बना रहने वाला खरीदार कब्जे तक देरी के हर महीने का ब्याज पाता है; मुआवजा उस खरीदार के लिए है जो प्रोजेक्ट से हट जाता है। LiveLaw ने 12 दिसंबर 2025 को बताया कि निर्णायक अधिकारी ने इसी आधार पर मोहाली के एक फ्लैट खरीदार का किराये, परेशानी और मुकदमे के खर्च का अतिरिक्त दावा खारिज कर दिया, क्योंकि ब्याज पहले ही दिया जा चुका था।
- निजी दोबारा बिक्री एक्ट के दायरे से बाहर है। 30 जून 2026 को अथॉरिटी ने खरड़ के सेक्टर 123, सनी एन्क्लेव में एक दुकान-सह-दफ्तर साइट पर शिकायत खारिज कर दी, क्योंकि विक्रेता एक व्यक्ति था, प्रमोटर नहीं, और खरीदार आवंटी नहीं थे। धोखाधड़ी के आरोप से यह नहीं बदला।
- ब्याज दर नियम से तय है। पंजाब के नियम ब्याज को स्टेट बैंक ऑफ इंडिया की सबसे ऊंची मार्जिनल कॉस्ट ऑफ लेंडिंग रेट जमा 2% पर तय करते हैं।
संबंधित लेख
- मोहाली में बिल्डर की देरी से कब्जा: RERA पंजाब क्या देती है और कितना समय लगता है
- डेरा बस्सी के फ्लैट खरीदार को 8 साल की देरी पर 9% ब्याज
- सेक्टर 111 सोसाइटी प्लॉट खरीदार को देरी पर रिफंड
स्रोत: हमारे द्वारा उपयोग किए जाने वाले स्रोत हमारे Editorial Sources पेज पर सूचीबद्ध हैं।
यह लेख सामान्य जानकारी के लिए सार्वजनिक नियमों की व्याख्या करता है और कानूनी सलाह नहीं है। फॉर्म, फीस और प्रक्रियाएं रियल एस्टेट (रेगुलेशन एंड डेवलपमेंट) एक्ट, 2016, पंजाब के 2017 के नियमों और उनके 2020 के संशोधन, पंजाब RERA की वेबसाइट, The Tribune (19 जनवरी 2026) और LiveLaw (12 दिसंबर 2025 और 6 जुलाई 2026) के अनुसार हैं, जिन्हें 18 नवंबर 2026 को पढ़ा गया। किसी भी मामले में अथॉरिटी के मौजूदा नोटिस मान्य होंगे।
ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਿਲਡਰ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਫਲੈਟ, ਪਲਾਟ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ₹1,000 ਦੀ ਫੀਸ ਦੇ ਕੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ, ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਫੰਡ ਜਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਦੇ ਦਾਅਵੇ Form M ਵਿੱਚ ਅਥਾਰਟੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਦਾਅਵੇ Form N ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਐਡਜੂਡੀਕੇਟਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ) ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਧਿਰ 60 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਰਾਹ ਇਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ) ਐਕਟ, 2016 ਸਿਵਲ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਥਾਰਟੀ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੋਲ ਹੈ (ਧਾਰਾ 79)। ਗ਼ਲਤ ਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਉਪਾਅ ਮੰਗਣਾ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਫ਼ਾਰਮ, ਦੋ ਅਧਿਕਾਰੀ
- Form M, ਅਥਾਰਟੀ ਕੋਲ: ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ, ਅਲਾਟੀ ਜਾਂ ਏਜੰਟ ਵੱਲੋਂ ਐਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਨਿਯਮਾਂ ਜਾਂ ਵਿਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ (ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ) ਰੂਲਜ਼, 2017 ਦਾ ਨਿਯਮ 36)। ਫੀਸ: ₹1,000।
- Form N, ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ: ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 12, 14, 18 ਅਤੇ 19 ਤਹਿਤ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਲਈ (ਨਿਯਮ 37)। ਫੀਸ: ₹1,000। ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ (ਧਾਰਾ 71)।
- ਭੁਗਤਾਨ: 2017 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਮਾਂਡ ਡਰਾਫ਼ਟ ਜਾਂ ਬੈਂਕਰਜ਼ ਚੈੱਕ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; 25 ਸਤੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੋਧ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
- ਕੌਣ ਕੀ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ: Newtech Promoters (2021) ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਫੰਡ, ਰਿਫੰਡ 'ਤੇ ਵਿਆਜ, ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਥਾਰਟੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਾਰਮ rera.punjab.gov.in ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਈਟ ਦਾ "File Complaint" ਲਿੰਕ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਈ ਖਾਤਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਕਦਮ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ
1. ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਨਾ: ਖਰੀਦਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ Form M ਜਾਂ Form N ਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ₹1,000 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਨੋਟਿਸ: ਅਥਾਰਟੀ ਬਿਲਡਰ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਦੀ ਹੈ। ਬਿਲਡਰ ਨੋਟਿਸ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3. ਸੁਣਵਾਈ: ਤਰੀਕਾਂ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਬਿਲਡਰ ਉਲੰਘਣਾ ਮੰਨ ਲਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਿਲਡਰ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਹੁਕਮ: ਮਾਮਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਿਖਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਖ਼ਾਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਧਿਰ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
5. ਅਪੀਲ: ਹੁਕਮ ਦੀ ਕਾਪੀ ਮਿਲਣ ਦੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ, ₹1,000 ਫੀਸ ਸਮੇਤ Form L ਵਿੱਚ, SCO 95-98, ਬੈਂਕ ਸਕੁਏਅਰ, ਸੈਕਟਰ 17-B, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ (ਧਾਰਾ 44 ਅਤੇ ਨਿਯਮ 26)। ਢੁਕਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
6. ਬਿਲਡਰ ਦੀ ਅਪੀਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ: ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30%, ਜਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣਯੋਗ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਸਮੇਤ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇ (ਧਾਰਾ 43(5))। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ Newtech Promoters ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਈ।
7. ਹਾਈ ਕੋਰਟ: ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਅਗਲੀ ਅਪੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 100 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਆਧਾਰਾਂ 'ਤੇ (ਧਾਰਾ 58)।

ਕਾਗ਼ਜ਼ 'ਤੇ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ: ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ 60 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਲਿਖਤੀ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਕਰਨਾ (ਧਾਰਾ 71(2))।
- ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ: ਅਪੀਲ ਮਿਲਣ ਦੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ (ਧਾਰਾ 44(5))।
- ਅਥਾਰਟੀ: ਨਿਯਮ Form M ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਜਵਾਬ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਟੀਚੇ ਹਨ, ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ MA ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਸਮੀਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਿੰਕ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ।
ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸਾ ਲੈਣਾ
ਹੁਕਮ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ 40(1) ਤਹਿਤ ਬਿਲਡਰ ਜੋ ਵਿਆਜ, ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਬਕਾਏ ਵਾਂਗ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ 25 ਅਥਾਰਟੀ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੁਕਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਵਾ ਸਕਣ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਵਲ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ RERA ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਮਲਦਰਾਮਦ (ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ) ਹੁਕਮ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
The Tribune ਨੇ 19 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ੁਦ GMADA ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ:
- 2016: ਸੈਕਟਰ 83 ਅਲਫ਼ਾ ਵਿੱਚ 256 ਵਰਗ ਗਜ਼ ਦਾ ਪਲਾਟ ਅਲਾਟ
- 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025: ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਦੇਰੀ 'ਤੇ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ GMADA ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ
- 14 ਅਕਤੂਬਰ 2025: GMADA ਵੱਲੋਂ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਅਲਾਟੀ ਨੇ ਅਮਲਦਰਾਮਦ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ
- ਜਨਵਰੀ 2026: ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ GMADA ਦੀ ਕੁਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ₹25.89 ਲੱਖ ਦਾ ਰਿਕਵਰੀ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ
ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
- ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ 18 ਤਹਿਤ ਦੇਰੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਕਬਜ਼ੇ ਤੱਕ ਦੇਰੀ ਦੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਿਆਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਉਸ ਖਰੀਦਦਾਰ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। LiveLaw ਨੇ 12 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਿਰਣਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦਾ ਕਿਰਾਏ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦਾ ਵਾਧੂ ਦਾਅਵਾ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
- ਨਿੱਜੀ ਮੁੜ-ਵਿਕਰੀ ਐਕਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। 30 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਖਰੜ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 123, ਸਨੀ ਐਨਕਲੇਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ-ਕਮ-ਦਫ਼ਤਰ ਸਾਈਟ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਲਾਟੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ।
- ਵਿਆਜ ਦਰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿਆਜ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਰਜਿਨਲ ਕੌਸਟ ਆਫ਼ ਲੈਂਡਿੰਗ ਰੇਟ ਜਮ੍ਹਾਂ 2% 'ਤੇ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ
- ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਲਡਰ ਵੱਲੋਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ਾ: RERA ਪੰਜਾਬ ਕੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
- ਡੇਰਾ ਬੱਸੀ ਦੇ ਫਲੈਟ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਦੇਰੀ 'ਤੇ 9% ਵਿਆਜ
- ਸੈਕਟਰ 111 ਸੁਸਾਇਟੀ ਪਲਾਟ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇਰੀ 'ਤੇ ਰਿਫੰਡ
ਸਰੋਤ: ਅਸੀਂ ਜੋ ਸਰੋਤ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ Editorial Sources ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ।
ਇਹ ਲੇਖ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਜਨਤਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਮ, ਫੀਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ) ਐਕਟ, 2016, ਪੰਜਾਬ ਦੇ 2017 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2020 ਦੀ ਸੋਧ, ਪੰਜਾਬ RERA ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, The Tribune (19 ਜਨਵਰੀ 2026) ਅਤੇ LiveLaw (12 ਦਸੰਬਰ 2025 ਅਤੇ 6 ਜੁਲਾਈ 2026) ਮੁਤਾਬਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 18 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮੰਨੇ ਜਾਣਗੇ।
