Landowners whose fields went into Aerotropolis Blocks B, C and D took their payout complaints to GMADA's chief administrator on Tuesday, the tenth of November. Months after Punjab promised to clear the logjam, many of them are still waiting for cash compensation, for the letters of intent that carry their share of developed plots, and for resettlement benefits.
The meeting was chaired by Malvinder Singh Kang, the member of Parliament for Anandpur Sahib, with GMADA's chief, Sandeep Rishi. Sarpanches and farmer leaders from villages across SAS Nagar district attended. GMADA settled some grievances on the spot. Matters that sit with other departments are to go to the ministry concerned and to the Chief Minister.
What the villages asked for
The list put before GMADA, as reported by The Tribune on the eleventh of November, ran wider than one cheque.
Delayed compensation in Blocks B, C and D came first. Next was the pace at which GMADA issues letters of intent, the LOI documents that record a landowner's entitlement to developed residential and commercial plots in place of part of the cash. The release of rehabilitation and resettlement benefits to eligible families was also raised, along with payment delays in general and what the report called land clubbing discrepancies.
The sarpanches added civic demands for the acquired villages themselves. They want drinking water, sewerage, parks and parking given priority in the settlements that now sit beside a planned city.
Farmers also asked for one specific rule change. Today a family whose land is acquired gets only a limited window to apply for a new agricultural motor connection for a tubewell. The farmers want that time limit removed, so that the connection can be sought whenever the family buys replacement farmland, however long that takes.
Kang put the case in one line: "The concerns of farmers, labourers, and affected villagers must receive due consideration." He also said planned development should continue.
The June decision that was meant to unblock payments
Payouts in these blocks had stalled for a reason. An order from the Additional Chief Secretary for Housing and Urban Development had halted payments and possession while the Vigilance Bureau examined compensation claimed for orchards. The High Court later stayed that order.
In June, the state government decided in principle on a way round. The Land Acquisition Collector was to deposit all pending cash compensation and disputed amounts with the reference court. Once the money sat with the court, GMADA could take possession and keep building, without waiting for each dispute to be settled. Compensation for structures and orchards outside the Vigilance inquiry was to be paid straight to the owners, and a new policy for valuing structures and fruit trees was promised. Chief Minister Bhagwant Mann said at the time that "Punjab's development cannot remain hostage to pending disputes." MA reported that decision in [compensation goes to court and possession can proceed](/article/180-punjab-breaks-the-aerotropolis-logjam-compensation-goes-to-court-possession-can-now-proceed).
Tuesday's meeting shows the money has not reached every landowner it was meant for. Neither report of the meeting gives a figure for what is still unpaid or names the villages worst affected.
What the law says about paying before possession
The land acquisition law of two thousand and thirteen ties possession to payment. Section thirty eight says the Collector "shall take possession of land after ensuring that full payment of compensation as well as rehabilitation and resettlement entitlements" has been paid or tendered. It sets three months for compensation and six months for the money part of the resettlement entitlements, counted from the award.
The same Act allows a deposit in place of payment where there is a dispute. Under section seventy seven, if the owners do not agree to receive the amount, or there is a dispute over who should get it, the Collector deposits it with the reference authority. That is the route Punjab chose in June for the contested sums. Where there is no dispute, the deposit route does not apply. The delay is then simply a delay.
Resettlement benefits are a separate head. The Act's second schedule lists them for affected families, from a subsistence grant to transport costs and a one time resettlement allowance. Families who lose land are entitled to them over and above the compensation for the land itself.
Why the letters of intent matter beyond the villages
For a landowner, the letter of intent is the paper that turns a promise of plots into something GMADA will later allot. For the market, it is the instrument most buyers in Blocks B, C and D are trading.
An LOI that has not been issued cannot pass through GMADA's transfer process, which works on the letter itself. A landowner waiting for one has an entitlement on GMADA's file, but no document a buyer can be transferred into. Slow issue in these blocks therefore means fewer LOIs reaching the resale market than the acreage acquired would suggest. MA's guide to [who gets the land pooling LOI after an acquisition notice](/article/354-buying-land-after-a-gmada-acquisition-notice-who-gets-the-land-pooling-loi) sets out how the entitlement is decided, and the [transfer guide](/article/297-how-to-transfer-a-gmada-plot-or-loi-in-mohali-fees-timelines-and-the-checks-that-stop-a-transfer) covers the steps once a letter exists.
The land clubbing complaint touches the same plots. Clubbing is how GMADA adds up small and jointly owned holdings to work out each owner's plot entitlement. A mistake there changes the size or number of plots in a family's letter, and that can surface years later at allotment.
Sunny Enclave Sector One Twenty Five
One item on the agenda had nothing to do with the Aerotropolis blocks. The meeting discussed a GMADA takeover of Sector One Twenty Five in the Sunny Enclave mega project at Kharar, with the stated aim of relief for residents there. The reports do not say what a takeover would cover or whether GMADA has agreed to it. Nor do they say what it would mean for owners' titles and maintenance.
What remains open
The meeting produced no dates. No timetable was announced for the pending LOIs or for releasing the deposited compensation. The resettlement payments have no date either. The proposal on agricultural motor connections needs a decision from the power utility and the state government. It is among the matters going to the Chief Minister.
The next phase of the project is already moving on its own clock. In July GMADA announced awards for eight more villages, covered in MA's report on the [Aerotropolis award](/article/268-gmada-announces-23-458-crore-award-for-aerotropolis-land-acquisition). The older blocks were acquired first, and their landowners are asking to be paid before that larger round reaches the same stage. Current listings and LOI prices for the older blocks are on the [Aerotropolis page](/aerotropolis).
Sources: The sources we use are listed on our Editorial Sources page.
This piece reports a meeting between landowners and GMADA and the law that governs acquisition payouts. It gives no legal or investment advice, and the position of any landowner or LOI holder turns on their own award and papers.
जिन किसानों की ज़मीन एरोट्रोपोलिस के ब्लॉक B, C और D में गई, वे मंगलवार, दस नवंबर को अपने भुगतान की शिकायतें लेकर GMADA के मुख्य प्रशासक के पास पहुँचे। पंजाब सरकार के अटका काम खोलने के वादे को महीनों बीत गए, पर इनमें से कई अब भी नकद मुआवज़े, विकसित प्लॉटों का हिस्सा दर्ज करने वाले लेटर ऑफ़ इंटेंट और पुनर्वास लाभों का इंतज़ार कर रहे हैं।
बैठक की अध्यक्षता आनंदपुर साहिब के सांसद मालविंदर सिंह कंग ने की, और उसमें GMADA के प्रमुख संदीप ऋषि मौजूद थे। SAS नगर ज़िले के गाँवों से सरपंच और किसान नेता पहुँचे। GMADA ने कुछ शिकायतें मौके पर ही निपटा दीं। जो मामले दूसरे विभागों के हैं, वे संबंधित मंत्रालय और मुख्यमंत्री के पास भेजे जाएँगे।
गाँवों ने क्या माँगा
The Tribune ने ग्यारह नवंबर को जो रिपोर्ट छापी, उसके मुताबिक GMADA के सामने रखी गई सूची एक चेक से कहीं आगे की थी।
सबसे पहले ब्लॉक B, C और D में अटका मुआवज़ा आया। फिर वह रफ़्तार, जिससे GMADA लेटर ऑफ़ इंटेंट जारी करता है, यानी वे LOI दस्तावेज़ जो नकद के एक हिस्से के बदले ज़मीन मालिक के विकसित रिहायशी और कमर्शियल प्लॉटों के हक को दर्ज करते हैं। योग्य परिवारों को पुनर्वास और पुनर्स्थापन लाभ जारी करने की बात भी उठी, साथ में आम तौर पर भुगतान में देरी और वह मुद्दा जिसे रिपोर्ट ने लैंड क्लबिंग की गड़बड़ियाँ कहा।
सरपंचों ने अधिग्रहण वाले गाँवों के लिए नागरिक सुविधाओं की माँगें भी जोड़ीं। वे चाहते हैं कि जो बस्तियाँ अब एक योजनाबद्ध शहर के बगल में हैं, वहाँ पीने के पानी, सीवरेज, पार्क और पार्किंग को प्राथमिकता मिले।
किसानों ने एक खास नियम बदलने की माँग भी की। आज जिस परिवार की ज़मीन अधिग्रहित होती है, उसे ट्यूबवेल के नए कृषि मोटर कनेक्शन के लिए आवेदन करने का सीमित समय ही मिलता है। किसान चाहते हैं कि यह समय सीमा हटे, ताकि परिवार जब भी बदले में खेती की ज़मीन खरीदे, कनेक्शन माँग सके, चाहे इसमें कितना भी समय लगे।
कंग ने बात एक पंक्ति में रखी: "The concerns of farmers, labourers, and affected villagers must receive due consideration." उन्होंने यह भी कहा कि योजनाबद्ध विकास जारी रहना चाहिए।
जून का फ़ैसला, जिससे भुगतान खुलने थे
इन ब्लॉकों में भुगतान किसी वजह से रुके थे। आवास और शहरी विकास के अतिरिक्त मुख्य सचिव के एक आदेश ने भुगतान और कब्ज़ा रोक दिया था, जबकि विजिलेंस ब्यूरो बागों के लिए माँगे गए मुआवज़े की जाँच कर रहा था। बाद में हाई कोर्ट ने उस आदेश पर रोक लगा दी।
जून में राज्य सरकार ने सैद्धांतिक तौर पर एक रास्ता तय किया। भूमि अधिग्रहण कलेक्टर को सारा बकाया नकद मुआवज़ा और विवादित रकम रेफ़रेंस कोर्ट में जमा करनी थी। पैसा अदालत के पास पहुँचते ही GMADA कब्ज़ा लेकर निर्माण जारी रख सकता था, हर विवाद के निपटने का इंतज़ार किए बिना। विजिलेंस जाँच से बाहर के ढाँचों और बागों का मुआवज़ा सीधे मालिकों को दिया जाना था, और ढाँचों व फलदार पेड़ों के मूल्यांकन की नई नीति का वादा किया गया। मुख्यमंत्री भगवंत मान ने तब कहा था कि "Punjab's development cannot remain hostage to pending disputes." MA ने उस फ़ैसले की रिपोर्ट [मुआवज़ा अदालत में, कब्ज़ा आगे बढ़ सकता है](/article/180-punjab-breaks-the-aerotropolis-logjam-compensation-goes-to-court-possession-can-now-proceed) में की थी।
मंगलवार की बैठक बताती है कि पैसा हर उस ज़मीन मालिक तक नहीं पहुँचा जिसके लिए था। बैठक की किसी भी रिपोर्ट में न बकाया रकम का आँकड़ा है, न सबसे ज़्यादा प्रभावित गाँवों के नाम।
कब्ज़े से पहले भुगतान पर कानून क्या कहता है
दो हज़ार तेरह का भूमि अधिग्रहण कानून कब्ज़े को भुगतान से बाँधता है। धारा अड़तीस कहती है कि कलेक्टर "shall take possession of land after ensuring that full payment of compensation as well as rehabilitation and resettlement entitlements" का भुगतान हो चुका हो या पेश किया जा चुका हो। मुआवज़े के लिए तीन महीने और पुनर्वास हकों के नकद हिस्से के लिए छह महीने तय हैं, अवॉर्ड की तारीख से गिनकर।
यही कानून विवाद होने पर भुगतान की जगह जमा करने की इजाज़त देता है। धारा सतहत्तर के तहत, अगर मालिक रकम लेने को राज़ी न हों, या इस पर विवाद हो कि रकम किसे मिले, तो कलेक्टर उसे रेफ़रेंस प्राधिकरण के पास जमा करता है। जून में पंजाब ने विवादित रकमों के लिए यही रास्ता चुना। जहाँ कोई विवाद नहीं है, वहाँ जमा करने का रास्ता लागू नहीं होता। वहाँ देरी बस देरी है।
पुनर्वास लाभ एक अलग मद है। कानून की दूसरी अनुसूची प्रभावित परिवारों के लिए इन्हें गिनाती है, गुज़ारा भत्ते से लेकर ढुलाई खर्च और एकमुश्त पुनर्स्थापन भत्ते तक। ज़मीन खोने वाले परिवार ज़मीन के मुआवज़े के ऊपर इनके हकदार होते हैं।
लेटर ऑफ़ इंटेंट गाँवों से आगे क्यों मायने रखते हैं
ज़मीन मालिक के लिए लेटर ऑफ़ इंटेंट वह कागज़ है जो प्लॉटों के वादे को ऐसी चीज़ में बदलता है जिसे GMADA बाद में अलॉट करेगा। बाज़ार के लिए यह वह दस्तावेज़ है जिसका ब्लॉक B, C और D में ज़्यादातर खरीदार सौदा करते हैं।
जो LOI जारी ही नहीं हुआ, वह GMADA की ट्रांसफ़र प्रक्रिया से नहीं गुज़र सकता, क्योंकि वह प्रक्रिया खुद लेटर पर चलती है। जिस ज़मीन मालिक को लेटर का इंतज़ार है, उसका हक GMADA की फ़ाइल में दर्ज है, पर उसके पास ऐसा कोई दस्तावेज़ नहीं जिसमें किसी खरीदार का नाम चढ़ सके। इसलिए इन ब्लॉकों में धीमी जारी होने का मतलब है कि अधिग्रहित रकबे के हिसाब से जितने LOI रीसेल बाज़ार में आने चाहिए, उससे कम आ रहे हैं। [अधिग्रहण नोटिस के बाद लैंड पूलिंग LOI किसे मिलता है](/article/354-buying-land-after-a-gmada-acquisition-notice-who-gets-the-land-pooling-loi) पर MA की गाइड बताती है कि हक कैसे तय होता है, और [ट्रांसफ़र गाइड](/article/297-how-to-transfer-a-gmada-plot-or-loi-in-mohali-fees-timelines-and-the-checks-that-stop-a-transfer) लेटर जारी होने के बाद के कदम बताती है।
लैंड क्लबिंग की शिकायत भी इन्हीं प्लॉटों से जुड़ी है। क्लबिंग वह तरीका है जिससे GMADA छोटी और साझा जोतों को जोड़कर हर मालिक का प्लॉट हक तय करता है। वहाँ हुई गलती परिवार के लेटर में प्लॉटों का आकार या गिनती बदल देती है, और यह सालों बाद अलॉटमेंट के वक्त सामने आ सकती है।
सनी एन्क्लेव सेक्टर एक सौ पच्चीस
एजेंडे का एक मुद्दा एरोट्रोपोलिस ब्लॉकों से जुड़ा नहीं था। बैठक में खरड़ के सनी एन्क्लेव मेगा प्रोजेक्ट के सेक्टर एक सौ पच्चीस को GMADA के अपने हाथ में लेने पर चर्चा हुई, जिसका घोषित मकसद वहाँ के निवासियों को राहत देना है। रिपोर्टें यह नहीं बतातीं कि इसमें क्या शामिल होगा या GMADA इसके लिए राज़ी हुआ है या नहीं। न यह कि इससे मालिकों के टाइटल और रखरखाव पर क्या असर होगा।
क्या अब भी खुला है
बैठक से कोई तारीख नहीं निकली। बकाया LOI या जमा मुआवज़ा जारी करने की कोई समय सारणी घोषित नहीं हुई। पुनर्वास भुगतानों की भी कोई तारीख नहीं है। कृषि मोटर कनेक्शन वाले प्रस्ताव पर फ़ैसला बिजली कंपनी और राज्य सरकार को करना है। यह उन मामलों में है जो मुख्यमंत्री के पास जा रहे हैं।
प्रोजेक्ट का अगला चरण अपनी रफ़्तार से आगे बढ़ रहा है। जुलाई में GMADA ने आठ और गाँवों के अवॉर्ड घोषित किए, जिन पर MA की [एरोट्रोपोलिस अवॉर्ड](/article/268-gmada-announces-23-458-crore-award-for-aerotropolis-land-acquisition) वाली रिपोर्ट है। पुराने ब्लॉक पहले अधिग्रहित हुए थे, और उनके ज़मीन मालिक माँग रहे हैं कि उस बड़े दौर के इसी पड़ाव पर पहुँचने से पहले उनका भुगतान हो। पुराने ब्लॉकों की मौजूदा लिस्टिंग और LOI के दाम [एरोट्रोपोलिस पेज](/aerotropolis) पर हैं।
स्रोत: हम जिन स्रोतों का इस्तेमाल करते हैं, वे हमारे Editorial Sources पेज पर सूचीबद्ध हैं।
यह लेख ज़मीन मालिकों और GMADA की एक बैठक और अधिग्रहण भुगतान से जुड़े कानून की रिपोर्ट करता है। यह कोई कानूनी या निवेश सलाह नहीं देता, और किसी भी ज़मीन मालिक या LOI धारक की स्थिति उसके अपने अवॉर्ड और कागज़ों पर टिकी होती है।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਏਅਰੋਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਦੇ ਬਲਾਕ B, C ਅਤੇ D ਵਿੱਚ ਗਈ, ਉਹ ਮੰਗਲਵਾਰ, ਦਸ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲੈ ਕੇ GMADA ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਟਕਿਆ ਕੰਮ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਹਾਲੇ ਵੀ ਨਕਦ ਮੁਆਵਜ਼ੇ, ਵਿਕਸਿਤ ਪਲਾਟਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਟੈਂਟ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਮਾਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ GMADA ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੰਦੀਪ ਰਿਸ਼ੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। SAS ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਪਹੁੰਚੇ। GMADA ਨੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਪਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜੋ ਮਾਮਲੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਬੰਧਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ।
ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਕੀ ਮੰਗਿਆ
The Tribune ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜੋ ਰਿਪੋਰਟ ਛਾਪੀ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ GMADA ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ ਸੂਚੀ ਇੱਕ ਚੈੱਕ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਾਕ B, C ਅਤੇ D ਵਿੱਚ ਅਟਕਿਆ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ GMADA ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਟੈਂਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਉਹ LOI ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜੋ ਨਕਦ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨ ਲਾਭ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਉੱਠੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਲੈਂਡ ਕਲੱਬਿੰਗ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜੀਆਂ ਕਿਹਾ।
ਸਰਪੰਚਾਂ ਨੇ ਐਕਵਾਇਰ ਹੋਏ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਵੀ ਜੋੜੀਆਂ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਬਸਤੀਆਂ ਹੁਣ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਸੀਵਰੇਜ, ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਮਿਲੇ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਮੋਟਰ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਸੀਮਤ ਸਮਾਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੱਦ ਹਟੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦੇ, ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਮੰਗ ਸਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇ।
ਕੰਗ ਨੇ ਗੱਲ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ: "The concerns of farmers, labourers, and affected villagers must receive due consideration." ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੂਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣੀਆਂ ਸਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਰੁਕੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਨੇ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਬਾਗ਼ਾਂ ਲਈ ਮੰਗੇ ਗਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੁਲੈਕਟਰ ਨੇ ਸਾਰਾ ਬਕਾਇਆ ਨਕਦ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਤ ਰਕਮਾਂ ਰੈਫ਼ਰੈਂਸ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣੀਆਂ ਸਨ। ਪੈਸਾ ਅਦਾਲਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ GMADA ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਹਰ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਨਿਪਟਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਸਿੱਧਾ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "Punjab's development cannot remain hostage to pending disputes." MA ਨੇ ਉਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ [ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਕਬਜ਼ਾ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ](/article/180-punjab-breaks-the-aerotropolis-logjam-compensation-goes-to-court-possession-can-now-proceed) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਾ ਹਰ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਸੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ।
ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਇਗੀ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇਰਾਂ ਦਾ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ ਅਠੱਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲੈਕਟਰ "shall take possession of land after ensuring that full payment of compensation as well as rehabilitation and resettlement entitlements" ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ। ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਨਕਦ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੈਅ ਹਨ, ਐਵਾਰਡ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੋਂ ਗਿਣ ਕੇ।
ਇਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਾਦ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਥਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ ਸਤੱਤਰ ਤਹਿਤ, ਜੇ ਮਾਲਕ ਰਕਮ ਲੈਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋਵੇ ਕਿ ਰਕਮ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਕੁਲੈਕਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੈਫ਼ਰੈਂਸ ਅਥਾਰਟੀ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਵਿਵਾਦਤ ਰਕਮਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉੱਥੇ ਦੇਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਰੀ ਹੈ।
ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਲਾਭ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਮੱਦ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਢੋਆ ਢੁਆਈ ਖ਼ਰਚੇ ਅਤੇ ਇੱਕਮੁਸ਼ਤ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨ ਭੱਤੇ ਤੱਕ। ਜ਼ਮੀਨ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਟੈਂਟ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ
ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਲਈ ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਟੈਂਟ ਉਹ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ GMADA ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲਾਟ ਕਰੇਗਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਇਹ ਉਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਬਲਾਕ B, C ਅਤੇ D ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਸੌਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੋ LOI ਜਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ GMADA ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖ਼ੁਦ ਲੈਟਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਲੈਟਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ GMADA ਦੀ ਫ਼ਾਈਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਐਕਵਾਇਰ ਹੋਏ ਰਕਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜਿੰਨੇ LOI ਰੀਸੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। [ਐਕਵਾਇਰ ਨੋਟਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਂਡ ਪੂਲਿੰਗ LOI ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ](/article/354-buying-land-after-a-gmada-acquisition-notice-who-gets-the-land-pooling-loi) ਬਾਰੇ MA ਦੀ ਗਾਈਡ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੱਕ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ [ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਗਾਈਡ](/article/297-how-to-transfer-a-gmada-plot-or-loi-in-mohali-fees-timelines-and-the-checks-that-stop-a-transfer) ਲੈਟਰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਦਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਲੈਂਡ ਕਲੱਬਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਲਾਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਕਲੱਬਿੰਗ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ GMADA ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਹਰ ਮਾਲਕ ਦਾ ਪਲਾਟ ਹੱਕ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੈਟਰ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਨੀ ਐਨਕਲੇਵ ਸੈਕਟਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੱਚੀ
ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਏਅਰੋਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਬਲਾਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਖਰੜ ਦੇ ਸਨੀ ਐਨਕਲੇਵ ਮੈਗਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੈਕਟਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੱਚੀ ਨੂੰ GMADA ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਐਲਾਨਿਆ ਮਕਸਦ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ GMADA ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਰੱਖ ਰਖਾਅ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਕੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ
ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀ। ਬਕਾਇਆ LOI ਜਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਸਾਰਣੀ ਐਲਾਨੀ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ। ਖੇਤੀ ਮੋਟਰ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ GMADA ਨੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਐਵਾਰਡ ਐਲਾਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ MA ਦੀ [ਏਅਰੋਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਐਵਾਰਡ](/article/268-gmada-announces-23-458-crore-award-for-aerotropolis-land-acquisition) ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਬਲਾਕ ਪਹਿਲਾਂ ਐਕਵਾਇਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਵੱਡੇ ਦੌਰ ਦੇ ਇਸੇ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਾਣੇ ਬਲਾਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਲਿਸਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ LOI ਦੇ ਭਾਅ [ਏਅਰੋਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਪੰਨੇ](/aerotropolis) ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਸਰੋਤ: ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ Editorial Sources ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਹਨ।
ਇਹ ਲੇਖ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ GMADA ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਐਕਵਾਇਰ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਜਾਂ LOI ਧਾਰਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।